Saturday, October 16, 2021

ಅಬ್ದುಲ್ ರಜಾಕ್ ಗುರ್ನಾರವರ ʻಬರೆಹ ಮತ್ತು ನೆಲೆʼ

 

ನಾನು ಅನುವಾದಿಸಿದ 2021ರ ನೊಬೆಲ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ ಪಡೆದ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸಾಹಿತಿ ಅಬ್ದುಲ್ ರಜಾಕ್ ಗುರ್ನಾರವರ 2004ರ ಲೇಖನ‌ ʻಬರೆಹ ಮತ್ತು ನೆಲೆʼ (Writing and Place) 20/10/2021ರ ನಾನು ಗೌರಿ - ನ್ಯಾಯಪಥ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.





ಬರೆಹ ಮತ್ತು ನೆಲೆ

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಬಹುಶಃ ನಾನು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ಬರವಣಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಬರವಣಿಗೆ ಯಾವುದೋ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ನಾನು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ನಾನು ಬರೆದಿದ್ದೆ, ಜಾಂಜೀಬಾರ್‌ ನಲ್ಲಿ ಶಾಲಾಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಆದರೆ ಅವು ಆಟದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು, ಯಾವುದೋ ಗಂಭೀರ ಕಾರ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಗೆಳೆಯರನ್ನು ರಂಜಿಸಲು ಹಾಗೂ ಶಾಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಬೇಸರದ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯಲು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ತೋರಿಕೆಗಾಗಿಯೂ ಇರಬಹುದು. ಅವುಗಳನ್ನು ನಾನು ಯಾವುದೋ ಮುಂದಿನ ಗಹನ ಕಾರ್ಯದ ಅಥವಾ ಮುಂದೆ ಲೇಖಕನಾಗುವ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯೆಂದು ಎಂದಿಗೂ ಭಾವಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

ನನ್ನ ಮೊದಲ ಭಾμÉ ಕಿಸ್ವಾಹಿಲಿ, ಆದರೆ ಇತರ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಭಾμÉಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತು ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಲಿಖಿತ ಭಾμÉಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ ಅದು ಪ್ರಮುಖ ಅಕ್ಷರ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿಷಯಾಂತರ ಬರವಣಿಗೆಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು ಹಾಗೂ ನಾನು ಇನ್ನೂ ಹದಿಹರೆಯದವನಾಗಿದ್ದಾಗ ಈ ರೀತಿಯ ಬರೆಹಗಳು ಇನ್ನೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವೆನ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಭಾμÉಯೊಂದರ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿವೆ ಎನ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ನನಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ ಕಿಸ್ವಾಹಿಲಿ ಭಾμÉಯ ಸಮಕಾಲೀನ ಬರವಣಿಗೆಗಳೆಂದರೆ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಿರುಪದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥೆ-ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಅಥವಾ ಅಪರೂಪಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರಿತ ಕತೆಗಳು. ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನೈತಿಕತೆ ಬೋಧಿಸುವ ಅಥವಾ ನಗೆಪ್ರಹಸನದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಉದ್ದೇಶವುಳ್ಳವುಗಳಾಗಿದ್ದವಷ್ಟೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದವರು ಸಹ ಇತರ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದವರಾಗಿದ್ದು- ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು. ನಾನೂ ಅಂಥವುಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವೆ ಎಂದು ನನಗೆಂದೂ ಅನ್ನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಬಯಸಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಕಿಸ್ವಾಹಿಲಿ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದು ನನ್ನ ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಬಗೆಗೆ. ನನಗೆ ಬರವಣಿಗೆ ಎಂದಾದರೊಮ್ಮೆ ಬರೆಯುವ ಹಾಗೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ನಿರ್ಜೀವ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈಗಾಗಲೇ ನಾನು ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ ಬೇಸರವಾದಾಗ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು.

ಏನೇ ಆದರೂ ನಾನು ಮನೆಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟಾಗ ನನ್ನ ಆಸೆ, ಗುರಿಗಳು ಸರಳವಾಗಿದ್ದವು. ಅವು ಕಷ್ಟದ ಮತ್ತು ಆತಂಕದ ದಿನಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಪ್ರಭುತ್ವದ ಕರಾಳ ದಿನಗಳ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಿತ ಅವಮಾನಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ನನಗಾಗ ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು - ಬೇರೆಲ್ಲಾದರೂ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ನಿರಾಳ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಗಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಬರವಣಿಗೆ ಆಗ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಕೆಲವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಬರವಣಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರಣಗಳೇ ಇವೆಯೆನ್ನಿಸುತ್ತದೆ - ನನಗೆ ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮೊದಲು ಸರಳ ಎನ್ನಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವುಗಳ ಕುರಿತ ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಚಿಂತೆ, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಿದ ಹಾಗೂ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಪರಿಚಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಭಾವ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಎಂಥದೋ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಸಿರುಗಟ್ಟುವ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವುದರ ಅರಿವು ನನಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ನಾನು ಅವುಗಳ ಕುರಿತು ಬರೆಯಲೇಬೇಕು ಎಂದ ಅದರರ್ಥವಲ್ಲ, ನಾನು ಯಾವುದೇ ಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಆಗಾಗ ಬರೆಯತೊಡಗಿದೆ, ಆಂತಕದಿಂದ, ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನೇನನ್ನೋ ಹೇಳಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಒತ್ತಡದಿಂದ. ಕ್ರಮೇಣ, ನಾನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಏನು ಎನ್ನುವುದು ನನಗೇ ಅಚ್ಚರಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗಾಗಿ ನಾನು ಆಲೋಚಿಸಿ ನಾನು ಬರವಣಿಗೆಯಿಂದ ಏನು ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆಗ, ನನ್ನ ನೆನಪಿನ ಗಣಿಯಿಂದ ಹೆಕ್ಕಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎನ್ನುವುದು ನನ್ನ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂತು. ಹೌದು, ನನ್ನ ನೆನಪುಗಳು ಎಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಎಷ್ಟು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ - ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿನ ನನ್ನ ಮೊದಲ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಗಣ್ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಅಪರಿಚಿತವಾಗಿ. ಆ ಕ್ಷಣದ ವಿಚಿತ್ರ ಭಾವನೆ ನಾನು ಯಾವುದೇ ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬಿಟ್ಟುಬಂದ ಬದುಕಿನ, ಜನರ, ಸ್ಥಳದ ಹಾಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ನೆನಪು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ನಾನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿಸಿ, ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸಿದವು. ನಾನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ನನ್ನ ಕಳೆದುಹೋದ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ, ನಾನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನೆಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಅವುಗಳ ನೆನಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದುದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿನ ನನ್ನ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸಹ ಅಥವಾ ನನ್ನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ಮನೆಗೆ, ನೆಲೆಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದ ಹೊಸ ಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ನನ್ನ ನೆಲೆಗೆ ತುಂಬಾ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ, ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ಆದರೆ ಅವು ನನ್ನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುವ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಎಂದೂ ಸಂತೈಸಲಾಗದ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ.  ನಾನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಂತೆ, ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ವರ್ತಮಾನದ ದಿನಗಳ ಕಹಿ ಘಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ ವ್ಯರ್ಥಾಲಾಪಗಳು ಹಾಗೂ ಅವು ಉಂಟುಮಾಡಿರುವ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಜನರಲ್ಲಿನ ವಿಚಿತ್ರ ಅಸಹಜ ಬದುಕು- ಇವುಗಳ ಅರಿವಿನ ಹೊರೆಯು ಕಾಡತೊಡಗಿತು.

ಈ ಎಲ್ಲ ಘಟನೆಗಳಿಗೂ ಒಂದು ಪರಿಚಿತ ತರ್ಕವಿದೆ. ಮನೆಯ ನೆಲೆಯಿಂದ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅಂತರ ಮತ್ತು ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ರೀತಿಯ ವಿಸ್ತಾರದ ಮತ್ತು ಹರವಿನ ನೋಟವನ್ನು ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೂ ಸಹ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ - ಅದೇ ಲೇಖಕನೊಬ್ಬನ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ. ತನ್ನ ನೆಲೆಯಿಂದ ದೂರವಿರುವಾಗ ಲೇಖಕನೊಬ್ಬನಿಗೆ ತನ್ನದೇ ದೂರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿರೂಪದೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ತಡೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂವಾದ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ರೂಪ ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಲೇಖಕನೊಬ್ಬ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ವಿಶ್ವದ ರೀತಿ ಹಾಗೂ ಅವನ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಅವನನ್ನು ಅವನಷ್ಟಕ್ಕೇ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಈ ವಾದವಾಗಬಹುದು. ನಿಮಗನ್ನಿಸಬಹುದು ಇದು ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ವಿಚಾರ, ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಲೇಖಕನೊಬ್ಬನ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಸ್ವ-ರೂಪ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದು, ಆದರೆ ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರವೂ ಹೌದು.

ಕೆಲವರು ಲೇಖಕ ಅಥವಾ ಲೇಖಕಿಯನ್ನು ಒಂದು ಸಂಕುಚಿತ, ಆವೃತ ಜಗತ್ತಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ದೂರನೋಟ ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು ಎಂದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಅದೇ ದೂರನೋಟ ಸಂದಿಗ್ಧ ಕಲ್ಪನಾಲೋಕವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧನವೆನ್ನಬಹುದು. ಅಂತಹ ರೂಪಾಂತರ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ, ಲೇಖಕ ತಾನು ಎಲ್ಲರಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸುವ ಕೃತಿ ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಆತ ಅಥವಾ ಆಕೆ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿರುವ ಸತ್ಯವನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬಂಧಗಳು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಲೇಖಕ/ಲೇಖಕಿ ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಕಥಾನಾಯಕ/ಕಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಈ ಎರಡನೇ ವಾದ. ತನ್ನ ನೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಲೇಖಕನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನೋಡುವ ಮೊದಲ ವಿಧಾನದ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಸಿಸಂನ ನೆರಳು ಕಂಡರೆ ಎರಡನೇ ವಿಧಾನವು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಮಧ್ಯದ ಅವಧಿಯ ಆಧುನಿಕ ವಾದಿಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿμï ಆಧುನಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖಕರು ತಾವು ಕಂಡದ್ದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲು ಹಾಗೂ ಜಡಗೊಂಡಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ನೆಲೆಯಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ವಾದವೂ ಇದೆ: ಅಪರಿಚಿತರ ನಡುವೆ ಒಂಟಿಯಾದ ಲೇಖಕ ತನ್ನ ಸಮತೋಲನ, ಸುತ್ತಲಿನ ಜನರ ಅರಿವು ಹಾಗೂ ಅವರ ಬಗೆಗಿನ ತನ್ನ ಗ್ರಹಿಕೆ, ಕಲ್ಪನೆಯ ಸೂಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ಗಾಢತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದು. ನಮ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿನ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿಜವಾಗಿದೆ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತವು ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಕೀಳರಿಮೆಯ ಶ್ರೇಣಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಶಾಸನಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯ ಹಲವಾರು ನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಅದು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲರೂ ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿತು. ವಸಾಹತೋತ್ತರ ಲೇಖಕನಿಗೆ ಇರುವ ಅಪಾಯವೆಂದರೆ, ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ಒಂಟಿಯಾಗಿರುವ ಲೇಖಕನಿಗೆ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲೂಬಹುದು. ಅಂತಹ ಲೇಖಕ ಆಗ ಒಬ್ಬ ಅಸಮಾಧಾನದ ವಲಸಿಗನಾಗಿ, ತನ್ನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಬಂದವರನ್ನು ಅಣಕಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರಕಾಶಕರು ಮತ್ತು ಓದುಗರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ (ಆದರೆ ಪ್ರಶಂಸಿಸುವವರು ತಮ್ಮ ಅವ್ಯಕ್ತ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನೇತರ ಜಗತ್ತಿನ ಕೊಳಕನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವವರನ್ನು ಹೊಗಳಿ ಅಟ್ಟಕ್ಕೇರಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ). ಈ ವಾದದ ತಿರುಳೇನೆಂದರೆ, ನೀವು ಗೌರವವನ್ನು, ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅಪರಿಚಿತರ ನಡುವೆ ಕಟುವಾಗಿ ಬರೆಯಬೇಕು, ಸತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು ಸ್ವಯಂ-ತಿರಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂವೇದನೆಯ ಆಶಾವಾದಿಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಈ ಎರಡೂ ವಾದಗಳು - ದೂರ ನೋಟ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡುವಂಥದು, ದೂರ ನೋಟ - ಸತ್ಯ ಮರೆಮಾಚುವಂಥದು - ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಸರಳೀಕರಣಗಳಷ್ಟೇ, ಅಂದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಾಂಶಗಳಿಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ನನ್ನ ಇಡೀ ವಯಸ್ಕ ಬದುಕನ್ನು ನಾನು ನನ್ನ ಹುಟ್ಟಿದ ದೇಶದಿಂದ ದೂರ, ಅಪರಿಚಿತರ ನಡುವೆ ನೆಲೆಯೂರಿ ಬದುಕಿದ್ದೇನೆ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರದಿದ್ದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬದುಕು ಹೇಗಿರುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ನನಗೆ ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ, ಆದರೆ ನನಗೆ ನಾನೇ ನೀಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲಿ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಅಸಾಧ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿಫಲನಾಗುತ್ತೇನೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕೂತು ಬರೆಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದು, ಬಹುಶಃ ವಿಸ್ತೃತ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಲೇಖಕನಿಗೂ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ನಾನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಯ ನೋವಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆನೆಂಬುದು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಇಷ್ಟು ವರ್ಷ ನನ್ನ ಬರವಣಿಗೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ನನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭವವೆಂದಲ್ಲ, ಆದರೆ ಈ ಕಾಲಮಾನದ ಕತೆಯೇ ಆಗಿದೆಯೆಂಬುದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ.

ನನ್ನ ವಿಸ್ತೃತ ಓದು ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದು ಸಹ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿಯೇ. ಜಾಂಜೀಬಾರ್‍ನಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳು ದುಬಾರಿಯಾದುವು ಹಾಗೂ ಪುಸ್ತಕದ ಅಂಗಡಿಗಳು ಕೆಲವೇ ಇದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಗ್ರಹವಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಸಹ ಕೆಲವೇ ಇದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಳೆಯ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೇ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದೆಲ್ಲದರ ಜೊತೆಗೆ, ನಾನು ಏನು ಓದಬೇಕೆಂಬುದರ ಅರಿವು ನನಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕದ್ದು ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದೆನμÉ್ಟ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಓದುವ ಅವಕಾಶಗಳು ಅಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿμï ಕ್ರಮೇಣ ನನಗೆ ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತ ಮತ್ತು ಬಹುಕೋಣೆಗಳ, ಉತ್ತಮ ಆಥಿತ್ಯದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಮನೆಯೆನ್ನಿಸತೊಡಗಿತು. ನನ್ನ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಇದೂ ಒಂದು ಹಾದಿಯಾಯಿತು. ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮ ಓದಿನ ಮೂಲಕ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆನ್ನುವುದು ನನ್ನ ನಂಬಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಓದಿನ ಮೂಲಕ ಕ್ರಮೇಣ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪುನಾರವರ್ತನೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು ಅವರು ಬರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಗ್ರಹ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಕ್ತ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕರು ಅದಕ್ಕೇ ತಮ್ಮನ್ನು ಮುಡುಪಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಅದು ವಿವರಣೆಯ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ನಿಲುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ನಾನು ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ರಹಸ್ಯವೆಂಬಂತೆ, ಅದು ವಿವರಣೆಗೆ ನಿಲುಕದ್ದಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯೆಂಬುದು ಆತ್ಮ-ಭ್ರಾಂತಿಯೆಂಬುದಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಪಠ್ಯದ ಕುರಿತು ಹಾಗೂ ಪಠ್ಯವನ್ನೂ ಮೀರಿರುವ ವಿಚಾರಗಳ ಕುರಿತು ನಮಗೆ ಅರಿವು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಲೇಖಕ ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಳಿರುವ ತನ್ನಲ್ಲಿನ ಬರಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಅರಿವಿನ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಇತರ ಮೂಲಗಳಿಂದಲೂ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಓದಿನಿಂದ.

ಜಾಂಜೀಬಾರ್‍ನಲ್ಲಿ ನಾನು ಪಡೆದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಬ್ರಿಟಿμï ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯದಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ನನ್ನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ದೇಶ ಕೆಲಕಾಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಹ ಆಗಿತ್ತು. ಬಹುಪಾಲು ಯುವಜನರು ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಸದಿರುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆಂಬುದು ಬಹುಶಃ ಸತ್ಯವಾದುದು.  ನಾವು ಕಲಿತದ್ದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ಬಳಸುವಂತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಮಾಡಿರುವುದು ಬಹುಶಃ ನಮಗೆ ಅಚ್ಚರಿಯುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇತರ ಶಾಲೆಗಳ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಕಲಿಕೆಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾದುದನ್ನೇ ಕಲಿತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ನಾನು ಕಲಿತ ಹಲವಾರು ಅಮೂಲ್ಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ನನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು. ನಾನು ತಕ್ಷಣವೇ ಇದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕ್ರಮೇಣ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಲಿಕೆಯ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಆದರೆ ಕೇವಲ ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ನನ್ನ ಕಲಿಕೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ನನ್ನ ಮಸೀದಿಯಿಂದ, ಕೊರಾನ್ ಶಾಲೆಯಿಂದ, ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ, ಮನೆಯಿಂದ ಹಾಗೂ ನನ್ನದೇ ಅರಾಜಕ ಓದಿನಿಂದಲೂ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಾನು ಈ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದುದು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾರಿ ನನ್ನ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಏಕಾಏಕಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಂಥದ್ದಾಗಿರದಿದ್ದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೋವು ಮತ್ತು ಅವಮಾನ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ, ಈ ವೈರುಧ್ಯದ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಎದುರಿಸುವುದು ದುರ್ಬಲತೆಯ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮೊದಲಿಗೆ ಎದುರಿಸಿದ್ದರೂ ಅದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಲನಶೀಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆಯೆಂದು ನನಗನ್ನಿಸತೊಡಗಿದೆ. ಅದರಿಂದಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ದೊರಕಿತು ಹಾಗೂ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಎಂದಿಗೂ ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಲಿತೆ. ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ವೈರುಧ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ಅರಿಯುವ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆ ಮೂಡತೊಡಗಿತು.

ಹಾಗಾಗಿ ನಾನು ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಾಗ, ಜನಜಂಗುಳಿಯ ನಡುವೆ ನುಗ್ಗಿ ಅದೃಷ್ಟದಿಂದ ಹಾಗೂ ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ನನ್ನ ಧ್ವನಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೇಳತೊಡಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನನ್ನೇ ನಾನು ಅವಲೋಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ವಿಧಾನವೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ನಾನು ಪರಿಗಣಿಸಿಯೇ ಇರುತ್ತೇನೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಓದುಗರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಅರಿವಿನೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಬರೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಥವಾ ಜನಾಂಗೀಯ ಅರಿವು, ಭಿನ್ನಭೇದಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿರುವ, ದಿನನಿತ್ಯದ ಜಂಜಾಟದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದುಗರನ್ನು ನಾನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎನ್ನುವುದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು ನಾನು ಬರೆಯುವ ಮುನ್ನ ಬಹಳಷ್ಟು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ - ಎಷ್ಟನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಅರಿವು ಎಷ್ಟಿದೆ, ನನ್ನ ನಿರೂಪಣೆ ಸುಲಭ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ದಕ್ಕುತ್ತದೆಯೆ..... ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ (Fiction) ರಚಿಸುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ ಎನ್ನುವುದು ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು.

ಹೌದು, ಈ ಅನುಭವ ನನಗೆ ಮಾತ್ರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವು ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಗುಂಯ್ಗುಡುವಾಗ ಅದರ ವಿವರಗಳು ನನಗೆ ಮಾತ್ರ ವಿಶಿಷ್ಟವೆನ್ನಿಸುವುದು ನಿಜ. ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಒಂದು ಸಮಕಾಲೀನ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಭವವೇನಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಬರವಣಿಗೆಯ ಲಕ್ಷಣವೇ ಅದು ಹಾಗೂ ಬರವಣಿಗೆಯೆನ್ನುವುದು ಅಂಚಿನ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ಅಂತರದ ಬದುಕಿನ ಸ್ವ-ಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವೇ ಹೌದು. ಆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಾನು ಎತ್ತುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹೊಸವೇನಲ್ಲ. ಅವು ಹೊಸದಲ್ಲವಾದರೂ, ಅವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯಿಂದ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಯಿಂದ, ವಲಸೆ, ಸ್ಥಳಾಂತರಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಕಾಲ, ಸಂದರ್ಭದ ವಾಸ್ತವತೆಗಳಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಒಂದು ಕಟು ವಾಸ್ತವವೆಂದರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಪರಿಚಿತರು ಯೂರೋಪಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿರುವುದು. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು, ನನಗೆ ಮಾತ್ರವμÉ್ಟೀ ಸಂಬಂಧಿಸಿದುವಲ್ಲ. ನಾನು ಇವುಗಳ ಕುರಿತು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಇತರರು ಅದೇ ರೀತಿ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಅಪರಿಚಿತರಾದವರು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾವು ಗಳಿಸಿರುವ ಅದ್ಭುತ ಯಶಸ್ಸೆಂದರೆ ಇಂದು ನಾವು ನಿರೂಪಣೆಯು ಹೇಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಹೊಂದುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಅನುವಾದಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ನವಿರಾದ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರಿವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಇಂದು ಅದು ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭಿಸುವಂತಾಗಿದೆ.





Sunday, October 10, 2021

ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಅಬ್ದುಲ್‌ರಜಾಕ್ ಗುರ್ನಾರವರ Cages ಕತೆಯ ಅನುವಾದ- ಪಂಜರಗಳು



 ಈ ದಿನದ ( 10-10-21) ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವ ನನ್ನ ಅನುವಾದದ ಕತೆ. 2021ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಲೇಖಕ ಅಬ್ದುಲ್‌ರಜಾಕ್ ಗುರ್ನಾರವರ 1992ರ `ಕೇಜಸ್' (Cages) ಕತೆಯ ಅನುವಾದ
ಪಂಜರಗಳು
ಮೂಲ: ಅಬ್ದುಲ್‌ರಜಾಕ್ ಗುರ್ನಾ
ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ: ಡಾ.ಜೆ.ಬಾಲಕೃಷ್ಣ



ಹಮೀದನಿಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾರಿ ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಅವನು ಆ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ಪ್ರಾರಂಭದಿAದಲೂ ಇದ್ದಾನೆ ಹಾಗೂ ಅವನ ಬದುಕು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದು. ಅವನಿಗೆ ಈಗೀಗ ಏನೂ ತೊಂದರೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ತೀರಾ ತಡವಾಗಿರುವಾಗ ಕಗ್ಗತ್ತಲ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಅವನನ್ನು ತೀರಾ ಹೆದರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಹಸ್ಯ ಗೊಣಗಾಟಗಳೂ ಈಗ ಏನೂ ಅನ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು ಆ ಶಬ್ದಗಳು ಕೇಳಿಬರುವುದು ಈ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಆ ಭಾಗದ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಜೌಗು ನಾಲೆಯಿಂದ ಎಂದು. ಆ ಬದಿಯ ನಗರ ಸದಾ ಗಿಜಿಗಿಜಿಗುಟ್ಟುವ ಜೀವಂತ ನಗರವೆನ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಹಮೀದನಿಗೆ. ಇವನ ಅಂಗಡಿ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕೂಡುರಸ್ತೆಗಳ ಬಳಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಇತ್ತು. ಸೂರ್ಯ ಹುಟ್ಟುವ ಮೊದಲೇ ನಸುಕಿನಲ್ಲಿ ಬೇಗ ಹೊರಡುವ ಕೆಲಸಗಾರರು ಮನೆ ಬಿಡುವ ಹೊತ್ತಿಗೇ ಅಂಗಡಿ ತೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿ ತಡವಾಗಿ ಮನೆ ತಲುಪುವ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾದುಹೋಗುವವರೆಗೂ ತೆರೆದಿರುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಅಂಗಡಿಯ ಮುಂದೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಬದುಕನ್ನೂ ಕಾಣಬಲ್ಲೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವನಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರ ಹೆಚ್ಚು ಇರುವ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಗ್ರಾಹಕರೊಂದಿಗೆ ಜಗ್ಗಾಡುತ್ತಾ, ಚಕಚಕನೆ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಅವನ ಕೌಶಲ್ಯತೆಗೆ ಅವನೇ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಅವನು ತುದಿಗಾಲಮೇಲೆ ನಿಂತಿರಬೇಕಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಕೊನೆಗೆ ಅವನ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಲು ಇದ್ದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಉಸ್ಸಪ್ಪ ಎಂದು ಕೂತು ದಣಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ.


ಒಂದು ದಿನ ತಡ ರಾತ್ರಿ ಇನ್ನೇನು ಅವನು ಅಂಗಡಿ ಮುಚ್ಚಬೇಕೆಂದು ಅವನು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಆ ಹುಡುಗಿ ಅಂಗಡಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಳು. ಅವನಿಗರಿವಿಲ್ಲದೆ ಆಕೆಯೆಡೆಗೆ ಅವನು ಎರಡು ಸಾರಿ ತಲೆಯಾಡಿಸಿದ್ದ, ಅದು ಅಂತಹ ಹತಾಶೆಯ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಡತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೇ ಸಾರಿ ಆಕೆ ಅಂಗಡಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಯಾವುದೋ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅವನ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಬಲಿಷ್ಠ ಕೈಯೊಂದು ಹಿಡಿದು ಮೇಲೆತ್ತಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಆಕೆ ಎದುರಿಗೆ ನಿಂತಿದ್ದಳು, ಆಕೆಯ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅಸಹನೆ, ಅಸಡ್ಡೆಯಿತ್ತು.


"ತುಪ್ಪ", ಎಂದಳಾಕೆ ಸುದೀರ್ಘವೆನ್ನಿಸಿದ ಮೌನದ ನಂತರ. "ಒಂದು ಶಿಲ್ಲಿಂಗ್." ಆಕೆ ಹೇಳುತ್ತ ಅರ್ಧ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದಳು, ಅವನನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಆಕೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿಯಾಗುವಂತೆ. ಆಕೆಯ ದೇಹದ ಸುತ್ತ ಬಟ್ಟೆಯೊಂದನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಕಂಕುಳ ಕೆಳಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡ ಹತ್ತಿಯ ಬಟ್ಟೆ ಮೃದುವಾಗಿತ್ತು, ಆಕೆಯ ಸುಂದರ ದೇಹದ ಚಹರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಆಕೆಯ ಭುಜಗಳು ಬೆತ್ತಲಾಗಿದ್ದು ಮಬ್ಬು ಬೆಳಕಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಆಕೆಯ ಕೈಯಿಂದ ಬಟ್ಟಲು ಪಡೆದ ಹಮೀದ್ ಬಾಗಿ ತುಪ್ಪದ ಡಬ್ಬದಿಂದ ಒಂದು ಸೌಟು ತುಪ್ಪ ತೆಗೆದು ತುಂಬಿದ. ಅವನಿಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ತಾನು ಒಬ್ಬಂಟಿಯೆನ್ನಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ವೇದನೆ ಕಾಡತೊಡಗಿತು. ಆಕೆಗೆ ಬಟ್ಟಲು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದಾಗ ಆಕೆ ಅವನೆಡೆಗೆ ಎಲ್ಲೋ ನೋಡುವಂತೆ ನೋಡಿದಳು, ಆಕೆಯ ನೋಟ ದೂರ ನೆಟ್ಟಂತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬಳಲಿದಂತಿತ್ತು. ಆಕೆ ಹದಿಹರೆಯದವಳೆಂದು ಅವನಿಗನ್ನಿಸಿತು- ದುಂಡನೆ ಸಣ್ಣ ಮುಖ ಮತ್ತು ತೆಳ್ಳನೆ ಕುತ್ತಿಗೆ. ಮರುಮಾತಿಲ್ಲದೆ ಆಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಿರಬಿರನೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ರಸ್ತೆಯ ಆ ಬದಿಗಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕೊರಕಲು ದಾಟಿ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾದಳು. ಅವಳು ಹೋಗುವುದನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಮೀದ್ ಆ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರುವAತೆ ಆಕೆಗೆ ಕೂಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆನ್ನಿಸಿತು. ಆ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಏನೂ ಅವಿತಿಲ್ಲವೆಂದು ಆಕೆಗೆ ಅಷ್ಟು ಖಾತರಿಯೇ? ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿ ಆಕೆಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಅವನಿಗರಿವಿಲ್ಲದೆ ಕೂಗಿದ, ಆದರೆ ಅವನ ಗಂಟಲಿನಿAದ ಕ್ಷೀಣ ಗೊಗ್ಗರು ಧ್ವನಿ ಹೊರ ಬಂದಿಷ್ಟೇ. ಆಕೆಯೂ ಏನಾದರೂ ಆ ಕಡೆಯಿಂದ ಕಿರುಚಬಹುದೇ ಎಂದು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ, ಆದರೆ ಆಕೆ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾದಂತೆ ಆಕೆಯ ಚಪ್ಪಲಿಗಳ ಪಟ ಪಟ ಸದ್ದು ಮಾತ್ರ ಕೇಳಿಸಿತಷ್ಟೆ ಅವನಿಗೆ.


ಆಕೆ ಆಕರ್ಷಕ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿದ್ದಳು ಹಾಗೂ ಅವನಿಗರಿವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಕೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಆಕೆ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾದ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ... ಅದೇಕೋ ಅವನಿಗೆ ಅವನ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಅಸಹ್ಯವೆನ್ನಿಸತೊಡಗಿತು. ಅವನನ್ನು ಆಕೆ ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ನೋಡುವ ಎಲ್ಲ ಹಕ್ಕೂ ಆಕೆಗಿತ್ತು. ಅವನ ದೇಹ ಬಳಲಿದಂತೆ ಅನ್ನಿಸಿ ಬಾಯಿ ಒಣಗತೊಡಗಿತು. ಅವನಿಗೆ ದಿನ ಬಿಟ್ಟು ದಿನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಕಾರಣವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದೆದ್ದು ಅಂಗಡಿಗೆ ತಲುಪಲು ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ನಿಮಿಷ ಸಮಯ ಸಾಕಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅವನು ಎಂದು ಹೊರಗೆ ಓಡಾಡಲು ಹೊರಟವನೇ ಅಲ್ಲ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಚಿಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾದರೂ ಏನಿತ್ತು? ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಯಾಮವಿಲ್ಲದೆ ಅವನ ಕಾಲುಗಳು ಆಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಅವನು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಒಂದು ದಿನ ಕಳೆದಿದ್ದ, ತಿಂಗಳುಗಳು ಹಾಗೂ ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಉರುಳಿದ್ದವು, ತನ್ನ ಇಡೀ ಬದುಕು ಪಂಜರದೊಳಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಮೂರ್ಖನ ಹಾಗೆ. ಬಳಲಿದವನಂತೆ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ, ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ತನ್ನ ಹೀನಾಯಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಳೆಯಬೇಕೆಂದು.


ಮರುದಿನ ಸಂಜೆ ಆ ಹುಡುಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಂಗಡಿಗೆ ಬಂದಳು. ಹಮೀದ್ ಆಗ ತನಗಿಂತ ಹಿರಿಯನಾದ ತನ್ನ ನಿಯತ ಗ್ರಾಹಕನೊಬ್ಬನ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಆತನ ಹೆಸರು ಮನ್ಸೂರ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲೇ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆತ ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತು ಹಮೀದ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಆಗಾಗ ಬರುತ್ತಿದ್ದ. ಮನ್ಸೂರ್ ತನ್ನ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿನ ಪೊರೆಯಿಂದಾಗಿ ಅರೆಕುರುಡನಾಗಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಅದರಿಂದಾಗಿ ಜನ ಅವನನ್ನು ಆಣಕಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಅವನ ಕುರುಡುತನದ ಲೇವಡಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಮನ್ಸೂರನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಬರೇ ಕಸ ತುಂಬಿರುವುದರಿAದ ಅವನು ಕುರುಡಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಅವನು ಹುಡುಗರ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿರುತ್ತಾನೆ ಸಹ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಮೀದ್‌ನಿಗೆ ಈ ಮನ್ಸೂರ್ ಅಂಗಡಿಗೆ ಬರುವುದು ತನಗಾಗಿಯೇ ಇರಬಹುದೆ ಎನ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅದು ಗಾಳಿಮಾತು ಹಾಗೂ ಅವನ ಬಗೆಗಿನ ದ್ವೇಷದಿಂದಲೂ ಇರಬಹುದು. ಆ ಹುಡುಗಿ ಹತ್ತಿರ ಬಂದAತೆ ಮನ್ಸೂರ್ ಮಾತನಾಡುವುದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಮಬ್ಬು ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ತನ್ನ ಕಣ್ಣು ಕಿರಿದುಗೊಳಿಸಿ ನೋಡಿದ.


"ಬೂಟು ಪಾಲಿಶ್ ಇದೆಯೆ? ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ್ದು?" ಕೇಳಿದಳು ಆ ಹುಡುಗಿ.


"ಹೌದು", ಹೇಳಿದ ಹಮೀದ್. ಎಲ್ಲೋ ಆಳದಲ್ಲಿ ಅವನ ಧ್ವನಿ ಹುದುಗಿಹೋದಂತೆ ಅನ್ನಿಸಿ ತನ್ನ ಗಂಟಲು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತುಮ್ಮೆ ಹೌದು ಎಂದ. ಆ ಹುಡುಗಿ ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕಳು.


"ಸುಸ್ವಾಗತ, ಪ್ರಿಯೆ, ಹೇಗಿದ್ದೀಯ ಇಂದು?" ಮನ್ಸೂರ್ ಆ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ. ಅವನ ಧ್ವನಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಗಡುಸಾಗಿತ್ತು, ಆತ ಏನಾದರೂ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆಯೆ ಎನ್ನಿಸಿತು ಹಮೀದನಿಗೆ. "ವಾಹ್! ಎಂಥ ಸುಮಧುರ ಸುವಾಸನೆ ನಿನ್ನದು, ಅದ್ಭುತ ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯ! ಸುಕೋಮಲ ಧ್ವನಿ, ಜಿಂಕೆಯAತಹ ಬಳುಕುವ ಮೈ. ಹೇಳು, ಹುಡುಗಿ, ಈ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ನಿನಗೆ ಎಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಿಢುವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ? ನನ್ನ ಬೆನ್ನು ಮಸಾಜು ಮಾಡುವವರೊಬ್ಬರು ಬೇಕು."


ಆ ಹುಡುಗಿ ಅವನ ಮಾತುಗಳು ಕಿವಿಗೇ ಬೀಳದಂತೆ ನಟಿಸಿದಳು. ಹಮೀದ್ ಅವರಿಗೆ ಬೆನ್ನು ಮಾಡಿ ಬೂಟು ಪಾಲೀಶು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವಾಗ ಮನ್ಸೂರ್ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಮಾತು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದ, ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಅವಳನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಿದ್ದ, ಪದೇ ಪದೇ ರಾತ್ರಿ ಎಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತೀಯಾ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ಹಮೀದನಿಗೆ ಪಾಲೀಶ್ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೂ ಹುಡುಕಿ ಅದನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಾಗ ಆಕೆ ಅವನನ್ನೇ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಹಾಗೂ ಅವನು ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಮೋಜು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದುಕೊAಡ. ಅವನು ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕ, ಆದರೆ ಅವಳು ಸಿಡುಕಿದಳು ನಂತರ ಹಣ ಪಾವತಿಸಿದಳು. ಮನ್ಸೂರ್ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಮಾತು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದ, ತನ್ನ ಅಂಗಿಯ ಕಿಸೆಯಲ್ಲಿನ ನಾಣ್ಯಗಳ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಆದರೆ ಅವಳು ಒಂದೂ ಮಾತಾಡದೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟಳು.


"ನೋಡವಳನ್ನು, ಅವಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ಅಂಜಿಕೆಯಾಗುವಂತಿದೆ. ಅಷ್ಟೊಂದು ಅಹಂಕಾರ! ಆದರೆ ಸತ್ಯ ಏನು ಗೊತ್ತೆ? ಅವಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾಳೆ," ಹೇಳಿದ ಮನ್ಸೂರ್, ಅದುಮಿಟ್ಟ ನಗುವಿನಿಂದ ಅವನ ದೇಹ ಕುಲುಕಿತು. "ಹೇಗಾದರೂ ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಅವಳನ್ನು ಬಲೆಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಅವಳು ಎಷ್ಟು ಹಣ ಕೇಳಬಹುದು? ಈ ಹೆಂಗಸರು ಎಲ್ಲರೂ ಅಷ್ಟೆ, ಮೊದಲಿಗೆ ಅಹಂಕಾರ, ತಿರಸ್ಕಾರದ ನೋಟ.... ಆಮೇಲೆ ನೋಡು, ಒಮ್ಮೆ ಅವರನ್ನು ಹಾಸಿಗೆಗೆ ಕೆಡವಿಕೊಂಡು ಒಳಹೊಕ್ಕರೆ, ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ ಯಾರು ಯಜಮಾನನೆಂದು."


ಹಮೀದನಿಗೆ ಜೋರಾಗಿ ನಗುಬಂತು. ಆದರೆ ಆ ಹುಡುಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಖರೀದಿಗೆ ಸಿಗುವಂಥವಳಲ್ಲ ಎಂದುಕೊAಡ. ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅವಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ, ನಡತೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೃಢತೆ, ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅವಳು ಮನ್ಸೂರನ ಚಾಲಾಕಿತನಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಲಿಬೀಳುವಳಲ್ಲ ಎಂದುಕೊAಡ. ಪದೇ ಪದೇ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆ ಹುಡುಗಿ ನೆನಪಾಗತೊಡಗಿದಳು, ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ತೀರಾ ಸಲಿಗೆಯಿಂದ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಹತ್ತಿರವಾಗುವಂತೆ ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದ.  ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ಅಂಗಡಿ ಮುಚ್ಚಿನ ನಂತರ ಆ ಅಂಗಡಿಯ ಮಾಲೀಕನಾದ ಹಾಗೂ ಆ ಅಂಗಡಿಯ ಹಿಂದೆಯೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮುದುಕ ಫಜೀರ್ ಬಳಿ ಕೆಲಕಾಲ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ. ಆ ಮುದುಕ ಈಗ ಓಡಾಡದಷ್ಟು ನಿತ್ರಾಣನಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಹಾಸಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಏಳುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಹೆಂಗಸೊಬ್ಬಳು ಮನೆಗೆ ಹಗಲಲ್ಲಿ ಬಂದು ಅದೂ ಇದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಳು ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಪಾವತಿಯಾಗಿ ಅಂಗಡಿಯಿAದ ಉಚಿತವಾಗಿ ದಿನಸಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ಹಮೀದ್ ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ಮುದುಕ ಫಜೀರ್ ಬಳಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲವಾದರೂ ಇರಬೇಕಿತ್ತು. ಅವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಸಾವಿನ ದವಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮುದುಕನ ವಾಸನೆ ಇಡೀ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವಂಥದು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಏನೂ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂಗಡಿಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಆ ಮುದುಕನ ಆರೋಗ್ಯ ಮರುಕಳಿಸಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮುದುಕ ಖಿನ್ನನಾಗಿರುವಾಗ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರುತಂದುಕೊAಡು ತನ್ನ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಮೇಲೆ ಇರಬಹುದಾದ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ. ಆನಂತರ ಹಮೀದ್ ಮುದುಕನನ್ನು ಶೌಚಾಲಯಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ, ಎಲ್ಲಾ ಶುಚಿಗೊಳಿಸಿ ತಂದು ಮಲಗಿಸಿ ತಾನು ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದ. ರಾತ್ರಿಯೆಲ್ಲಾ ಮುದುಕ ಫಜೀರ್ ತನ್ನಂತಾನೇ ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಧ್ವನಿ ಏರಿಸಿ ಹಮೀದನ ಹೆಸರನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ.


ಹಮೀದ್ ಅಲ್ಲೇ ಹೊರಗೆ ಒಳಗಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದ. ಮಳೆಯಾಗುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೆ ಇದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನು ಸರಂಜಾಮು ಇಡುವ ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನು ಅತ್ತಿತ್ತ ಸರಿಸಿ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದ. ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ಒಬ್ಬನೇ ಮಲಗಿ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು, ಎಂದೂ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಅಂಗಡಿಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೇಲಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆಂದರೆ ಫಜೀರ್ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿಯುವ ಮುನ್ನ ಆತನ ಜೊತೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದದ್ದಷ್ಟೆ. ಆಗ ಫಜೀರ್ ಆತನನ್ನು ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಮಸೀದಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಿನ ಜನಜಂಗುಳಿ, ಬಿರುಕುಬಿಟ್ಟ ರಸ್ತೆ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಗೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಹಮೀದ್ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡ. ಮಸೀದಿಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ಅವರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ರುಚಿಕರ ಹಣ್ಣು, ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ತರಕಾರಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ತಡವಿ, ವಾಸನೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಫಜೀರ್. ತನ್ನ ಹದಿಹರೆಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹಮೀದ್ ಆಗಲಿಂದಲೂ ಮುದುಕ ಫಜೀರ್ ಜೊತೆಗೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಫಜೀರ್ ಅವನಿಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ಥಳ ನೀಡಿ ತನ್ನ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನೀಡಿದ್ದ. ಪ್ರತಿ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಮಲಗುವಾಗ ಅವನು ತನ್ನ ಹುಟ್ಟಿದ ಊರಿನ ಹಾಗೂ ತಂದೆ ತಾಯಿಯ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಅವನು ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕನಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆ ನೆನಪುಗಳು ಅವನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರು ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಅವನನ್ನು ಬಿಡಲೊಲ್ಲದ ಹತಾಶೆಯ ಭಾವನೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಖಿನ್ನನಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ಮತ್ತೊಂದು ದಿನ ಸಂಜೆ ಆ ಹುಡುಗಿ ಹುರುಳಿಕಾಳು ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ಕೊಳ್ಳಲು ಅಂಗಡಿಗೆ ಬಂದಳು, ಹಮೀದ್ ಅವಳಿಗೆ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೇ ನೀಡಿದ. ಅವಳು ಅದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಳು ಹಾಗೂ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕಳು. ಅವಳ ಮುಗುಳ್ನಗುವಿನಲ್ಲಿ ಅಪಹಾಸ್ಯವಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಅವನು ಸಂತೋಷದಿAದ ಬೀಗಿದ. ಮುಂದಿನ ಸಾರಿ ಆಕೆ ಅಂಗಡಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಹಾರೈಸಿದಳು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತನಾಡಿದಳು. ನಂತರ ಅವಳು ಆಕೆಯ ಹೆಸರು ರುಕಿಯಾ ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು ಹಾಗೂ ಆಕೆ ಕೆಲದಿನಗಳ ಹಿಂದೆಯಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಮನೆಗೆ ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದಳು.


"ನಿನ್ನ ಮನೆ ಎಲ್ಲಿದೆ?" ಹಮೀದ್ ಕೇಳಿದ.


"ಮ್ವೆಮೆಂಬೆಮರಿAಗೊ," ಆಕೆ ತನ್ನ ಕೈಬೀಸಿ ಅದು ದೂರ ಇದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತ ಹೇಳಿದಳು. "ಆದರೆ ನೀನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕಾಡುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಹೋಗಬೇಕು."


ಆಕೆ ಧರಿಸಿದ್ದ ನೀಲಿ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಆಕೆ ಮನೆಗೆಲಸದವಳಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎನ್ನುವುದು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಆಕೆ ಎಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ, ಆಕೆ ಅದೇನೂ ಅಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾದುದಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂತೆ ಉದಾಸೀನ ಮಾಡಿದಳು. ನಂತರ ತಾನು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ ಈಗ ನಗರದ ಹೊಸ ಹೋಟೆಲೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದವಳಾಗಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದಳು.


"ಅದೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹೋಟೆಲ್, ಈಕ್ವೆಟಾರ್" ಎಂದಳು. "ಆ ಹೋಟೆಲಿನಲ್ಲಿ ಈಜುಕೊಳವಿದೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಜಮಖಾನೆಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ `ಝುಂಗು', ಅಂದರೆ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು. ಕೆಲವರು ಭಾರತೀಯರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇವರು ಯಾರೂ ಕಾಡು ಮೇಡುಗಳಿಂದ ಬಂದವರಲ್ಲ ಹಾಗಾಗಿ ಹಾಸಿಗೆಯ ಹೊದಿಕೆಗಳು ವಾಸನೆ ಹೊಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ."


ಆ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಅಂಗಡಿ ಮುಚ್ಚಿದ ನಂತರ ತನ್ನ ಮಲಗುವ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ನಿಂತ. ರಸ್ತೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಊರಿಗೆ ಊರೇ ಮೌನವಾಗಿತ್ತು, ಹಗಲಿನ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ರುಕಿಯಾ ಬಹಳಷ್ಟು ನೆನಪಿಗೆ ಬರತೊಡಗಿದಳು ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವಳ ಹೆಸರನ್ನು ಗುನುಗುನಿಸತೊಡಗಿದ. ಅವಳು ಹೆಚ್ಚು ನೆನಪಾದಂತೆ ಅವನ ಒಂಟಿತನ ಮತ್ತು ಹೀನಾವಸ್ಥೆಯ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿತು. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿ ಅವಳು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದ ಹಾಗೂ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಅವಳು ಹೋದ ರೀತಿ ನೆನಪಾಯಿತು. ಅವನಿಗೆ ಅವಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಮುಟ್ಟಬೇಕೆನ್ನಿಸಿತು.... ವರ್ಷಾನುಗಟ್ಟಲೆ ಕತ್ತಲಲ್ಲೇ ಬದುಕಿದ್ದರಿಂದ ತಾನು ಹೀಗಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಅವನಿಗನ್ನಿಸತೊಡಗಿತು. ಆ ವಿದೇಶಿ ನಗರದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬ ಅಜ್ಞಾತ ಹುಡುಗಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ ಅವನಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ ಕೊಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅವನಿಗನ್ನಿಸಿತು.
ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಅವನು ಹೊರಗಡೆಯಿಂದ ಮನೆಯ ಚಿಲಕ ಹಾಕಿ ರಸ್ತೆಗಿಳಿದ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹತ್ತಿರದ ಬೀದಿ ದೀಪದ ಕಂಬದ ಬಳಿಗೆ ನಡೆದ, ಹಾಗೇ ಮುಂದಿನ ಕಂಬದ ಬಳಿಗೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಂಬದ ಬಳಿಗೆ.. ಆ ನಡುರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೆದರಿಕೆಯಾಗದಿರುವುದು ಅವನಿಗೇ ಅಚ್ಚರಿಯಾಯಿತು. ಏನೋ ಚಲಿಸಿದಂತಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅದರೆಡೆಗೆ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು ಎಲ್ಲಿಗೆಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆತ ಹೆದರಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಘಟಿಸಬಹುದು. ಆ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಎಂಥದೋ ಸಾಂತ್ವನ ಕಂಡಿತು.


ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳ ಸಾಲಿದ್ದ ರಸ್ತೆಯೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದ, ಒಂದೆರಡು ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಕಾಣಿತು, ಆ ಬೆಳಕುಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಗೆ ತಿರುಗಿದ. ಅವನಿಗೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ- ಪೋಲೀಸಿನವನಾಗಲೀ, ರಾತ್ರಿಯ ವಾಚ್‌ಮನ್ ಆಗಲಿ. ಕೂಡುರಸ್ತೆಗಳ ಸರ್ಕಲ್ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿನ ಮರದ ಬೆಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಕೂತ, ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಿಗೆ ತೀರಾ ಪರಿಚಯವೆನ್ನಿಸತೊಡಗಿತು. ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್ ಇತ್ತು, ಮೌನದ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾಗಿ ಟಿಕ್ ಟಿಕ್ ಎನ್ನುತ್ತಿತ್ತು. ಸರ್ಕಲ್ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿನ ಕಬ್ಬಿಣದ ಬೇಲಿ ನಿರ್ಭಾವುಕವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳ ಸದ್ದು ಕೇಳುತ್ತಿತ್ತು.
ಆ ಶಬ್ದದೆಡೆಗೆ ಹೊರಟ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರದ ತೀರ ಇಷ್ಟು ಹತ್ತಿರವೇ ಇದೆ ಎಂದು ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡ. ನೀರಿನ ವಾಸನೆ ಅವನಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೆ ಅವನ ತಂದೆಯ ಮನೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತಂದಿತು. ಅವನ ಊರೂ ಸಹ ಸಮುದ್ರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇದ್ದದ್ದು ಹಾಗೂ ಅವನ ಊರಿನ ಸಾಗರತಟದ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಆಡಿದ್ದ. ಅದೇಕೋ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಅವನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಪರಕೀಯ, ಪರದೇಶಿ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ತಡೆಗೋಡೆಗೆ ನೀರು ಅಲೆಅಲೆಯಾಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತು ನೀರು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನೊರೆಯನ್ನು ನೋಡತೊಡಗಿದ. ನೀರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಜೆಟ್ಟಿ ದೋಣಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಇನ್ನೂ ಜಗಜಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಯಂತ್ರಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ನಡುರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಇನ್ನೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರಬಹುದೆಂದು ಅವನಿಗನ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ.


ದೂರದ ದಡದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಚುಕ್ಕೆಗಳ ಹಾಗೆ ಕತ್ತಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಯಾರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿರಬಹುದೆಂದು ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡ. ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಹೆದರಿಕೆ ಆವರಿಸಿತು. ನಗರದ ಆ ಕಪ್ಪು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಜನರನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದ. ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ಕ್ರೂರ ಮುಖಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಜನರ ಚಿತ್ರ ಮೂಡಿತು. ಅವರು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಜೋರಾಗಿ ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲೇ ಕತ್ತಲ ಮರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರಿಚಿತರಿಗಾಗಿ ಕಾದಿರುವ ನೆರಳುಗಳು ಕಂಡವು, ನೋಡ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದೇಹವೊಂದರ ಬಳಿ ಗಂಡಸರು ಹೆಂಗಸರು ಸುತ್ತುವರಿದರು. ಯಾವುದೋ ಪ್ರಾಚೀನ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಯಂತೆ ಜೋರಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಕುತ್ತ ಚೀರತೊಡಗಿದರು, ಅವರ ಶತ್ರುಗಳ ರಕ್ತ ನೆಲಕ್ಕೆ ಅವರ ಕಾಲಡಿಗೆ ಹರಿಯತೊಡಗಿತು. ಅಲ್ಲಿ ದೂರದ ಕತ್ತಲ ದಡದಲ್ಲಿದ್ದವರ ಜನರು ದೈಹಿಕ ಹಲ್ಲೆ ಮಾಡಬಹುದೆನ್ನುವುದು ಮಾತ್ರ ಅವನ ಹೆದರಿಕೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಅವರು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆನ್ನುವುದು ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇವನು, ಎಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲದ ನಾಡಿನ ಮಧ್ಯೆ ನಿಂತಿದ್ದ.


ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಏನೋ ಮಾಡಲು ಹೊರಟವನ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಅಂಗಡಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ.  ಅಂದಿನಿAದ ಅವನಿಗೆ ಅದೇ ಅಭ್ಯಾಸವಾಯಿತು. ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ಅಂಗಡಿ ಮುಚ್ಚಿ ಫಜೀರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿ ಸಾಗರತಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದ. ಫಜೀರ್‌ನಿಗೆ ಅದು ಇಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿ ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ಗೊಣಗಿದ, ಆದರೆ ಹಮೀದ್ ಅವನ ಗೊಣಗಾಟ ಕೇಳಿಸದವನಂತೆ ಇದ್ದ. ಆಗಾಗ ಕೆಲವು ಜನ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸದೆ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಹುಡುಗಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ, ಅವಳೀಗ ಅವನ ಮನ ತುಂಬಿದ್ದಳು. ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ತಾವು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವಂತೆ ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ರಾತ್ರಿ ಮೌನ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಾಗ ಅವಳು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಇರುವಂತೆ, ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಮುಗುಳ್ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಅವನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಕೈ ಹಾಕಿರುವಂತೆ ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಅವಳು ಅಂಗಡಿಗೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ, ಅವಳು ಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮಾನು ಹೆಚ್ಚಿಗೇ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಅವಳ ಮುಗುಳ್ನಗುವಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಹಾರೈಕೆ ಮತ್ತು ಗೆಳೆತನದ ಮಾತುಗಳು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವಳು ಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮಾನು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ದಾಸ್ತಾನಿನಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ತೆಗೆದು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವನಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ಬಂದಾಗ ಅವಳ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅವಳು ಜೋರಾಗಿ ಮುಖವಗಲಿಸಿ ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕಾಗ ಒಂಟಿತನ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಮನ್ಸೂರ್ ಆ ಹುಡುಗಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡದ್ದು ನೆನಪಾದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಹಮೀದ್‌ನಲ್ಲಿ ನಗು ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವಳು ಹಣದಿಂದ ಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಹಾಡಿನಿಂದ, ಒಲವಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಗೆಲ್ಲಬೇಕಾದ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಗಲೀಜು ತುಂಬಿದ ಅರೆಕುರುಡ ಮನ್ಸೂರ್‌ನಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಹಮೀದ್‌ನಲ್ಲಾಗಲೀ ಅಂತಹ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಬಲ್ಲ ಪದರಾಶಿಯಾಗಲೀ, ಧ್ವನಿಯಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲ.


ಒಂದು ದಿನ ರಾತ್ರಿ ರುಕಿಯಾ ಅಂಗಡಿಗೆ ಸಕ್ಕರೆ ಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದಳು. ಆಕೆ ಇನ್ನೂ ತನ್ನ ಕೆಲಸದ ನೀಲಿ ವಸ್ತ್ರವನ್ನೇ ಧರಿಸಿದ್ದಳು ಹಾಗೂ ಅದು ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ಬೆವರಿನಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಕಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇತರ ಗ್ರಾಹಕರು ಇರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯೂ ಸಹ ಯಾವುದೇ ಅವಸರದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಕೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅವನೆಷ್ಟು ಕಷ್ಟ ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಛೇಡಿಸತೊಡಗಿದಳು.


"ಪ್ರತಿ ದಿನ ಇಷ್ಟೊಂದು ಗಂಟೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೀಯಲ್ಲಾ, ನೀನು ದೊಡ್ಡ ಸಾಹುಕಾರನೇ ಆಗಿರಬೇಕು. ಹಿತ್ತಲಲ್ಲೇನಾದರೂ ಭೂಮಿ ಅಗೆದು ಹಣ ಅಡಗಿಸಿದ್ದೀಯಾ? ಅಂಗಡಿಯವರು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಹಣ ಅವಿತಿಡುತ್ತಾರೆಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ.... ನೀನು ನಿನ್ನ ಊರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಹಣ ಕೂಡಿಡುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ?" 


"ನನ್ನ ಬಳಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲ," ಹೇಳಿದ ಹಮೀದ್. "ಇಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೂ ನನ್ನದಲ್ಲ."


ಆಕೆ ನಂಬದವಳಂತೆ ಮುಸಿನಕ್ಕಳು. "ಆದರೂ ನೀನು ಅಷ್ಟೊಂದು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತೀಯಾ," ಆಕೆ ಹೇಳಿದಳು. “ನಿನಗೆ ಬದುಕಲ್ಲಿ ಬೇರೇನೂ ಬೇಡ...ಮೋಜು ಮಸ್ತಿ." ಅವನು ಮತ್ತೊಂದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಹಾಕುತ್ತಿರುವಂತೆ ಆಕೆ ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕಳು.
ಅದನ್ನು ಅವನಿಂದ ಪಡೆಯಲು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಾಗಿ "ಧನ್ಯವಾದಗಳು" ಎಂದಳು. ಅವಶ್ಯಕತೆಗಿಂತ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದಳು; ನಂತರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದಳು. "ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ ನನಗೆ ಏನಾದರೂ ಕೊಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತೀಯಾ. ನನ್ನಿಂದ ನೀನು ಮತ್ತೇನನ್ನೋ ವಾಪಸ್ ಬಯಸುತ್ತೀಯೆನ್ನುವುದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ನೀನು ಅದನ್ನು ಪಡೆದಾಗ, ನೀನು ನನಗೆ ಈ ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಿಂತ ಮತ್ತೇನಾದರೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ."
ಹಮೀದ್‌ನನ್ನು ಹಠಾತ್ತನೆ ನಾಚಿಕೆ, ಅವಮಾನ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಅವನೇನೂ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆ ಹುಡುಗಿ ಸಣ್ಣಗೆ ನಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿಂದ ನಡೆದಳು. ದೂರದಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತಿರುಗಿನೋಡಿದಳು, ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗುವ ಮುನ್ನ ಹಲ್ಲು ಕಿರಿದು ನಕ್ಕಳು.



Saturday, August 28, 2021

ಜೆ.ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ - ಚರಿತ್ರೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪುಸ್ತಕ


ಹಿರಿಯ ಮಿತ್ರರಾದ ಪುಟ್ಟರಾಜು ಪ್ರಭುಸ್ವಾಮಿ ಯವರು ನನ್ನ ಕೃತಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ - ಚರಿತ್ರೆ ಕುರಿತು ಫೇಸ್ಬುಕ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಅನಿಸಿಕೆ/ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇಲ್ಲಿದೆ:

 ಜೆ.ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ - ಚರಿತ್ರೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪುಸ್ತಕ. 

ಸಾಹಿತ್ಯ , ಕಲೆ ,ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಾವು ಓದಿರುತ್ತೇವೆ ಅಥವಾ 

ಕೇಳಿರುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಈ ರೀತಿಯ ಕೃತಿ ಅಪರೂಪ. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ  ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಬ‌ಹಳಷ್ಟು  ಸಾಹಿತ್ಯ ಇದೆ. 

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಲೇಖಕರು ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ. 

ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು.


" ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆ ಚರಿತ್ರೆಯೂ ಆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ವಿಷಯವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ" 

- ಬಾಬ್ ಮ್ಯಾಂಕಾಫ್


ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಇರುವುದೇ ಸಮಾಜದ ಅಂಕು- ಡೊಂಕುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಒಳ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಜಾಗೃತ ಮಾಡುವ ವಿಶೇಷ ಕಲೆ. ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಚರಿತೆಯನ್ನು ದಾಖಲು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.


ಕಾರ್ಟೂನ್ ಪದದ ಉಗಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ . ಕೃತಿಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ ಇಂಗ್ಲೀಷನ ಕಾರ್ಟೂನ್ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ  ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ ಎಂದು ಬಳಸುತ್ತೇವೆ.  ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಟೂನ್ ಅಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಕಾಗದ ಮತ್ತು 16 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ರಚಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಟೂನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದೇ ಪದವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೆ " Punch" ವ್ಯಂಗ್ಯ / ವಿಡಂಬನೆ ಅರ್ಥ ನೀಡುವ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಟೂನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಿತು. ಇದೇ ಈಗ ಜಗತ್ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ  ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ತಲೆನೋವು. 


ಇದರ ಉಗಮವನ್ನು 1843 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ  ಒಳಾಂಗಣ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಲು ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿತ್ತು. ಆಗ ಜನತೆ ಬಡತನದ ಬೇಗೆ ಯಲ್ಲಿ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸರ್ಕಾರದ ದುಂದು ವೆಚ್ಚವನ್ನು, ಆಡಂಬರದ ನೀತಿಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಲು ಕಲಾವಿದರು ವಿಡಂಬನೆ ಚಿತ್ರ ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಲೀಚ್ ಅವರ " Substance and Shadow" ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಕಾರ್ಟೂನ್ ಪದ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.( ಈಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ Vista Project ನೆನಪು ತಂದಿತು)


ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆದಿಮ ಮಾನವ ಮೊದಲ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಕಾರ. ರಾಜಕೀಯ ವಿಡಂಬನೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾರಿಕೆಚರ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಆಗಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ ರೇ ಅವರನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಸಹ ಇವನ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ ನೋಡಿ ಹೆದುರುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಉದ್ಗಾರ :-

" ನನ್ನ ಅವನತಿಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸೈನ್ಯ ಮಾಡಿದ ಹಾನಿಗಿಂತ ಗಿಲ್ ರೇ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ"

ಇದೇ ರೀತಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ  ಹಿಟ್ಲರ್ ಸಹ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ ನೋಡಿದರೆ ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದ. 

ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ರಾಜಕೀಯ ಅಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ - ಆರ್ಥಿಕ - ಪರಿಸರ - ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಹ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಿರುವುದು ವಿಶೇಷ. ಇದರಿಂದ ಕೃತಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. 


ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಕಾರ ಶಂಕರ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ  ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಾಯ ಇದೆ. 

ಬಾಂಬೆ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿದ ಶಂಕರ್ ಅವರು , ಹಿಂದುಸ್ಥಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ 1946 ರ ವರಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 

ಇವರ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ ಸಂಕಲನದ ಶ್ರೀಷಿಕೆ ನೆಹರು ಶಂಕರ್ ಅವರ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ ನೋಡಿ ಹೇಳಿದ ಉಕ್ತಿಯೇ" Do not spare me , Shankar " . 


ಇದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನಡಿ ಬರೆದಿರುವುದು ಶ್ರೀಮತಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರು. ಇಂತಹ ಮಹತ್ತರ ಪತ್ರಿಕೆ ಇಂದಿರಾ ಅವರ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರದಾಗ , ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಕಲಾಕಾರರು ಹಿಂಸೆ ಪಡಬಾರದು ಎಂದು ಶಂಕರ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಾಶನ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇದು ಒಂದು ಕ್ರೂರ ವ್ಯಂಗ್ಯ.

31 ಆಗಸ್ಟ್ 1975 ರಂದು ಸ್ಥಗಿತವಾಯಿತು.

ಕೊನೆಯ ಸಂಚಿಕೆಯ 'ವಿದಾಯದ ಟಿಪ್ಪಣಿ' 

ಮನ ಕಲಕುವ ರೀತಿ ಇದೆ. ಅದರ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠವನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ .

( ಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ : 91).


ಪುಸ್ತಕದ ಎರಡು ಅಧ್ಯಾಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ

ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಂತ. 

ಡಾಕ್ಟರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಅಸಹಾಯಕತೆಯ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ 'ಸನಾತನ ಹಿಂದೂ ' ಇಂದಿಗೂ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತ. 

ಹಿಂದೂ ಬಿಲ್ ಕೋಡ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಿದ ಚಿತ್ರ.( ಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ- 132- 140).

ಇದೇ ರೀತಿ ಬಾಪುವಿನ  ಬಗ್ಗೆ ಸಹ ಇರುವ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರೂಪಣೆ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ.

ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಕಾರ ಡೇವಿಡ್ ಲೋ ಅವರು ಮಹಾತ್ಮ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡಿರುವುದು ವಿಶೇಷ.

ನಂತರ ಬಾಪು ಮೇಕೆಗೆ ಮೇವು ಹಾಕುವಾಗ ವಿನೋದದಿಂದ " ನನ್ನ ಮೇಕೆಯನ್ನು ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡುವಿರಾ ಲೋ" ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬಾಪೂ ಮತ್ತು ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿದೆ. 


ಬಾಬರಿ ಮಸೀದಿ ದುರಂತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆ ಆದ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಣ ಅಂದಿನ ಕರಾಳತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 

ಬಿಜೆಪಿ ಪಕ್ಷ ಯಾವ ರೀತಿ ಅಧಿಕಾರದ ಹೊಸಲು ದಾಟಿತು ಅನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ನರೇಂದ್ರ , ಪೊನ್ನಪ್ಪ, ಶೇಖರ ಗುರೇರ  ಅವರ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರದ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಅನನ್ಯ. 


ಅಚ್ಚೇ ದಿನ್, ನೋಟು ಅಮಾನ್ಯೀಕರಣದ ಸಂಬಂಧ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆ ಪರಿತಪಿಸುವ ಚಿತ್ರ ಸಹ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. 

ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲಿಸ್ಬನ್ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ಸ್ಟೇಷನ್ ನಲ್ಲಿ ಅಮೃತ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಲೇಸರ್ ಮೂಲಕ ಕಡೆದಿರುವ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಕಾರನಿಗೆ  ನೀಡಿರುವ ಗೌರವ ( ಪೇಜ್ - 188).


ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 18 ಅಧ್ಯಾಯ ಇದೆ. ಸೊಗಸಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

ಮೂಲತಃ ಅವರು ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂಎಸ್ಸಿ 

ಪದವಿ ಪಡೆದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಲ್ಲಿ  ಉದ್ಯೋಗ ನಡೆಸಿ , ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ , ಆ ಉದ್ಯೋಗ ಬಿಟ್ಟು ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಹಾ ಪ್ರಬಂಧ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದು , ಈಗ ಕನ್ನಡ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 8 ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನುವಾದ ಕೃತಿಗಳು ಎಂಟು ಇವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಫ್ರೆಂಚ್ ನಾಟಕ ಸಹ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 


ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅವರ ' ಮೌನ ವಸಂತ' ವಿಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳೆಯರ ಕೊಡುಗೆ ಬಗ್ಗೆ ರಚಿಸಿರುವ ಕೃತಿ. "ಸೈಲೆಂಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್"  ಅನ್ನುವ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚು ಮೂಡಿಸಿದ ಕೃತಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ   ಅನುವಾದ ಮೌನ ವಸಂತ. 

ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪೋಸ್ಟ್ ಹಾಕಿದ್ದೆ. 

ಬಹಳ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಓದಿದ ಪುಸ್ತಕ .

ಕೃತಿಯ ಪರಿಚಯ  ಬರೆಯಬೇಕಿತ್ತು.  


Dr. J Balakrishna  ಅವರಿಗೆ ಅಭಿನಂದನೆ ಮತ್ತು ಶುಭಾಶಯಗಳು.


ಪುಸ್ತಕದ ಬೆಲೆ : ₹ 200 ಮಾತ್ರ. ರೇಬೆಟ್ ಇದೆ. ಕೈಗೆ ಎಟಕುವ ಪುಸ್ತಕ.

ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಖರೀದಿಸಿ ಮತ್ತು ಓದಿ .

Friday, August 13, 2021

ಹೊಸ ತಿಳಿವಿಗೆ ಹೀಗೊಂದು ಮುನ್ನುಡಿ...

ಗೆಳೆಯ ಡಾ.ಡೊಮಿನಿಕ್‌ ನನ್ನ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ-ಚರಿತ್ರೆ ಕೃತಿಗೆ ಬರೆದಿರುವ ಪರಿಚಯದ ಮುನ್ನುಡಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳ ʻಸಂವಾದʼ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಆ ಪಠ್ಯ ಇಲ್ಲಿದೆ ‌




ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಕಟವಾದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಚರಿತ್ರೆಎನ್ನುವ ಹೊತ್ತಗೆ ಕನ್ನಡ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಬಹುರೂಪಿಯಾದ ತಿಳಿವುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಜತನದಿಂದ ಸರಣಿ ಲೇಖನಗಳಾಗಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದ ಡಾ. ಜೆ.ಬಾಲಕೃಷ್ಣರವರು, ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾಗಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಗೆಯಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಈ ಹೊಸ ಹೊತ್ತಗೆಯನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಇದೆ, ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಅದು ಕನ್ನಡ-ತಿಳಿವನ್ನು ಬಹುರೂಪಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಲೇಖಕರು ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿ.ವಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ, ಅಲ್ಲಿ ಬಹುರೂಪಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಲನೆಗಳಿಗೆ ಬರಹದ ರೂಪವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಲೇ, ಅಪರೂಪದ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡದ ಓದುಗರ ತಿಳಿವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಾರರಾಗಿಯೂ ಪಳಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದು ಅವು ಅವರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿಯೇ ಹೋಗಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೋವಿಡ್-19, ಮುಂತಾದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಅವರ ಮೃದು ಸ್ವಭಾವದೊಳಗಿನ ಸೌಮ್ಯ ಪ್ರತಿರೋಧ’ (ಪ್ಯಾಸೀವ್ ರೆಸಿಸ್ಟನ್ಸ್) ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಬರಹ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಒಳತುಡಿತ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಾದುದು.

ಈ ಬರೆಹದ ಮೊದಲಿಗೆ, ಲೇಖರ ಮಾತುಗಳು ಹೀಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ: ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಅರಸಿ... ಜಗತ್ತನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ಹಲವಾರು. ಜಗತ್ತಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಚರಿತ್ರೆಯ ತುಣುಕುಗಳ ಹಾಗೆ ವಿಭಜಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುವಾಗ, ಚರಿತ್ರೆಯ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಹೌದು ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸಿದೆ.ಈ ಹೊತ್ತಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತುಗಳು ದಿಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟು 19 ಲೇಖನಗಳ ಈ ಬರೆಹ ನಾಗರಿಕ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನಾವಳಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳೆಲ್ಲವುಗಳ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳೊಡನೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗ್ರೀಕ್ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಆದಿಮ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳು, ಸ್ಪಾನಿಶ್ ಫ್ಲೂ - ಸಾವಿನ ನೆರಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಚಿಗುರು, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಮಳೆಯ ಆಗಮನ, ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ, ಬಾಬರಿ ಮಸೀದಿಯ ದುರಂತ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ, ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಹಿಟ್ಟಲರ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ, ನೋಟು ಅಮಾನೀಕರಣ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರ ಅಚ್ಚೇದಿನ್ ... ಮುಂತಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳು ಭೂತವನ್ನು ನಮ್ಮೆದುರು ನೆನಪಿಸುತ್ತಲೇ ವರ್ತಮಾನದ ನಮ್ಮ ನಿಲುಗಳನ್ನು ಮೊನಚಾಗಿಸುತ್ತವೆ.

 


ಹೀಗಿರುವುದರಿಂದಲೇ, ಒಂದು ತಾತ್ವಿಕ ನೋಟವನ್ನು ಈ ಬರಹಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ: ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಈ ವಿವರ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು: ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಯು.ಎಸ್. ಓಪನ್ ಟೆನಿಸ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದ ವೇಳೆ ಅಮೆರಿಕದ ಖ್ಯಾತ ಟೆನಿಸ್‍ತಾರೆ ಸೆರೆನಾ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಚೇರ್‍ಅಂಪೈರ್ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದಿದ್ದರು. ಈ ಕುರಿತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ಹೆರಾಲ್ಡ್‍ಸನ್' ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಿತ್ತು. ಈ ಪತ್ರಿಕೆ ನನ್ನ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಜನಾಂಗೀಯ ನಿಂದನೆ ಮಾಡಿದೆಎಂದು ಸೆರೆನಾ ದೂರು ನೀಡಿದ್ದರು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪ್ರೆಸ್‍ಕೌನ್ಸಿಲ್, “ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಿಲ್ಲ. ಕಾಟ್ರ್ಸೂನಿಸ್ಟ್ ನೈಟ್ ಅವರು, ಸೆರೆನಾ ಇರುವಂತೆಯೇ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬಣ್ಣ, ಕೂದಲು, ಮೂಗು, ತುಟಿ, ದೇಹತೂಕ ಮತ್ತು ಅಂದು ಅವರು ಕುಣಿದು ಕುಪ್ಪಳಿಸಿದನ್ನೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪು ಆಗಿಲ್ಲಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಅಂದರೆ ಇವತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ ತೀವ್ರವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಬಹುದು. 'ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ'ವೆಂದರೆ, ಅದು ಒಂದು ಚಿತ್ರ ಪ್ರಾಕಾರ. ಅದು ಒಬ್ಬ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಸಮೂಹದ ಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ಅವರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ ಮತ್ತಿತರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಗಮನಿಸಿ, ತನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಾಸ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ನೋವಾಗದಂತೆ ಕೂಡಲೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ರೀತಿಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ವಿಶೇಷಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಹೋಗಿ ಅವು ಅಚಿತಿಮವಾಗಿ ನಾಮ-ವಿಶೇಷಣಗಳೇ ಆಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಬೇಕಾದರೆ, ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಕಾರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು. ದೈನಂದಿನ ಸುದ್ದಿಗಳ ಪರಿಚಯ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕಾರ್ಯ ಪರಿಚಯ, ಸನ್ನಿವೇಶದ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಅರಿಯುವ ಶಕ್ತಿ ಮುಂತಾದುವುಗಳೊಡನೆ, ಬದುಕಿನ ಕುರಿಂತೆ ಒಳನೋಟವೊಂದು ಇದ್ದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಎನ್ನುವುದು ತಿಳಿವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಹೊಸ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜವನ್ನು ತಿದ್ದುವ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸೂಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮೇ 5ರಂದು ವಿಶ್ವ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಕಾರರ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್‍ರೇ (1757-1815) ವರನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. 1792ರಿಂದ 1810ರವರೆಗೆ ಆತ ರಾಜಕೀಯದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಡಂಬನೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಆತನ ವಿಡಂಬನೆ, ತಮಾಷೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಬದುಕಿನ ತಿಳಿವಳಿಕೆ, ಸಾಂದರ್ಭಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೌಶಲತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾರಿಕೇಚರ್ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆತನ ಕುರಿತಾಗಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಒಮ್ಮೆ, `ನನ್ನ ಅವನತಿಗೆ ಯೂರೋಪಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸೈನ್ಯಗಳು ಮಾಡುವ ಹಾನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿಯನ್ನು ಗಿಲ್‍ರೇ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆಎಂದು ಹೇಳಿದನಂತೆ” (ಲೇಖಕರ ಮಾತುಗಳು). ಅಂದರೆ, ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಎನ್ನುವುದು ಮಹತ್ತರವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪಲ್ಲಟಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆಧುನಿಕ ಮುದ್ರಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಿ ಅಕ್ಷರವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಹೇರಳವಾಗಿ ಮುದ್ರಿತವಾಗತೊಡಗಿ, ಭಾರತದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನರ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದವು. ಮೊದಲಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲಾವಿದರ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು; ಹಾಗೂ ಅವರು `ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು, ಅವರ ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೀನಾಯವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತಹ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು, ತಮ್ಮದೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಉಚ್ಛ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಲೇವಡಿ ಮಾಡುವಂತಹ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅಂತಹ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಜಿ.ಎಫ್. ಅಟ್ಕಿನ್ಸನ್‍ರವರ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಬಾಲ್ ನೃತ್ಯದ ಚಿತ್ರವಿರುವ `ಅವರ್ ಬಾಲ್ ಇನ್ ಕರ್ರಿ ಅಂಡ್ ರೈಸ್ಚಿತ್ರ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮನ್ನೇ ಲೇವಡಿ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕ್ರೀಡಾ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವರು ಬ್ರಿಟಿಷರು. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯರು ತಮ್ಮ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅದೇ ಮನೋಭಾವ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.ಈ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರ ಒಳನೋಟವೂ ಇದೆ. ಅಂತಹ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ದೇಶದವರೇ ಆದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ ಶಂಕರ್ ಅವರಿಂದ. ಅವರು ತಮ್ಮ ವೀಕ್ಲಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಾಗ, ಬರೆದಿರುವ ಅಂಕಣ ಇವತ್ತಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದುದು ಎನ್ನುವ ಲೇಖಕರು ಅದನ್ನು ನಮಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ - ಅಣುಬಾಂಬ್ ಹೊಂದಿದ್ದ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಅಮೆರಿಕ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಬೀಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ತನ್ನದೇ ಸಾಮಥ್ರ್ಯದಿಂದ ಹಾಗೂ ಟೈಮ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಶೌರ್ಯದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪುನಶ್ಚೈತನ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಏಕಶಿಲೆಯಂತಿದ್ದ ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಛಿದ್ರವಾಗುವ ಸೂಚನೆಗಳು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು... ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನಗು ಸಹಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಜನ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು ನಗಬಹುದು ಹಾಗೂ ಅಂಥವಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿಟ್ಲರ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಉತ್ತಮ ನಗೆ ನಾಟಕವಾಗಲಿ, ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರವಾಗಲಿ, ವಿಡಂಬನೆ ಅಥವಾ ಲೇವಡಿಯಾಗಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಹಾಗೂ ವಿಷಾದವೆಂದರೆ ಭಾರತವೂ ಸಹ ತೀವ್ರ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪ ತಳೆದಿದೆ... ಹಾಸ್ಯವೆನ್ನುವುದು ಒಂದು ಆವರಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆ ಕಾರ್ಯೋದ್ದೇಶಿತ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವೃತ್ತಿಯೂ ತನ್ನದೇ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ... (ಹೀಗಿರುವಾಗ) ಇನ್ನೂ ಹೀನಾಯವಾದುದೆಂದರೆ, ಮಾನವ ಕಲ್ಪನೆಯು ಬೀಭತ್ಸ ಹಾಗೂ ಅತಿರೇಕದೆಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತಿದೆ. ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾಗಳು ಹಿಂಸೆ ಅಥವಾ ವಿಕೃತ ಲೈಂಗಿಕತೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಹಿತಕರ ಶಾಕ್‍ಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಮತ್ತಾವುವೂ ಜನರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಲಾರದಂತಾಗಿವೆ. ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಷರದ ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾದ ಪರಿಣಾಮ ಇದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಸಮಾಜ ಮಾತ್ರ ಅವನ್ನೇ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಪಹರಣ, ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ, ಕೊಲೆ ಮುಂತಾದವು ದಿನನಿತ್ಯವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಗೌರವಯುತ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನಾಗಿ ಸಹ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ... ಆದರೆ ಶಂಕರ್ಸ್ ವೀಕ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಆಶಾವಾದಿ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸನ್ನಿವೇಶ ಹೇಗೇ ಇದ್ದರೂ ಜಗತ್ತು ಒಂದು ಸಂತೋಷಕರ ಹಾಗೂ ಬದುಕಲು ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಸ್ಥಳವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆ. ಮಾನವನ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಎಲ್ಲಾ ಹತ್ಯಾಕಾರಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಕಾರವಾಗುವಂತೆ ಖಂಡಿತಾ ಅರಳುತ್ತದೆ.ಎನ್ನುವ ಮಾತುಗಳು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಲೇಖನಗಳ ಮೂಲಸೆಳೆಯಾಗಿವೆ.

ಹೀಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ `ಬೀದಿ ಕಲೆ' ಅಥವಾ Street Art ಆಗಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅಸ್ತ್ರವಾಗುವುದನ್ನು ಲೇಖಕರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕನ್ನಡ ತಿಳಿವಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ, ವ್ಯಂಗ್ಯ, ವಿಡಬಂನೆ, ಅಣಕ, ತಮಾಶೆ ಮುಂತಾದ ಪದಗಳನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿವೆ. ಅವನ್ನು ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನಾಗಿಯೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ನುಡಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬರಹದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಓದುಗರ ಮೇಲೆ ಭಿನ್ನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವ್ಯಂನಾರ್ಥ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೊತ್ತಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗದು. ಅದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಬಹುಶಿಸ್ತೀಯ ಆಯಾಮಗಳಾದ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನ ಮುಂತಾದ ಶಿಸ್ತುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಅಂದರೆ ವ್ಯಂಗ್ಯವು ಬದುಕಿನ ವೈರುಧ್ಯಾತ್ಮಕ ನಡಾವಳಿಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಹೊಸದಾದ ತಿಳಿವನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಬೌದ್ಧಿಕ ಭಾಷವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ನೋಡುವುದಾದರೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಎನ್ನುವುದು ಪ್ರಚೋದನಾಕಾರಿ ಪಠ್ಯವಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಘಾತಕಾರಿಯಾಗಿ, ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಪೇರೇಪಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ... ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ರೂಪವಾಗಿ, ಶಾಬ್ದಿಕ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ನಾನಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಅದು ಸೆಮಿಯೋಟಿಕ್-ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ತಿಳಿವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಅದು ರೂಪ ಮಾತ್ರವಾಗಿರದೆ ರೂಪಕವಾಗಿ ಪಲ್ಲಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ, ಅದರೊಳಗೆ ನಿರಂತರವಾದ ಸೂಚಿತವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಲೇ ಸಾಗುವ ಡಿಜಜಿಟಲ್-ಭಾಷಾ-ವಲಯವೊಂದನ್ನು ಜನರ ನಡುವೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದುವರೆದು ಬಹುಪಠ್ಯೀಯವಾಗುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಅದು ಮತ್ತೊಂದು ವಾಸ್ತವವನ್ನು ನಿರ್ದೇಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ತರ್ಕದಿಂದಾಚೆಗಿನ ಭಾವನಾ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಲೇ ರಾಕೀಯವಾಗಿ ಎಚ್ಚೆತ್ತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಜೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನಮ್ಮೆದುರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಈ ಹೊತ್ತಗೆಯು ಹೊಸ ತಿಳಿವನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎಂದಿದ್ದು.

ಇಂತಹ ಹೊಸನೋಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕನ್ನಡ ಓದುಗರಿಗೆ ಈ ಕೃತಿಯು ನೀಡಬಲ್ಲುದು. ಇಂತಹ ಹೊಸ ಹೊಸ ತಿಳಿವಿನ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಜೆ.ಬಾಲುರವರು ನಮಗೆ ಬರವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಾ, ಅವರು ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

 

ಡಾ. ಡೊಮಿನಿಕ್.ಡಿ

ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು

ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ

ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ 

j.balakrishna@gmail.com